ЏАФЕРИ НАПРАВИ ИСТОРИЈА: ПРВ МАКЕДОНСКИ ПОЛИТИЧАР ШТО СЕ ОБРАТИ ОД ГОВОРНИЦАТА НА ГРЧКИОТ ПАРЛАМЕНТ

0
7694

Почитуван претседателе на Парламентарното собрание на Процесот за соработка на Југоисточна Европа, г. Тасулас,

Почитувани колеги,

Почитувани претставници на регионалните и меѓународните организации,

Почитувани претставници на медиумите,

Дами и господа,

Драго ми е што можам да го поздравам овој почитуван форум во име на Собранието на Република Северна Македонија и во мое лично име, и да изразам задоволство што Парламентарното собрание на Просецот за соработка во Југоисточна Европа, продолжува да биде автентичниот глас на регионот и форумот во кој се одвива политичкиот и дипломатскиот дијалог помеѓу земјите членки на ова Собрание. Ова е местото каде што правиме напори да градиме добрососедски односи помеѓу нас и да соработуваме, затоа што со тоа се зацврстува стабилноста и безбедноста на регионот, кои се основните постулати на основачката Повелба на Процесот од Букурешт. А тие се во моментов загрозени повеќе од кога било, и затоа овој денешен наш собир е повеќе од добредојден. Верувам дека ќе имаме плодна дискусија.

Почитувани пријатели,

Со оглед на тоа што нашата денешна тема ги опфаќа целите на одржливиот развој, конкретно сигурноста за енергетското снабдување и земјоделските ланци и влијанието на кризата врз нив во Југоисточна Европа, сакам да ве известам дека Република Северна Македонија, е една од 193 земји кои и официјално ги усвоија Целите на одржливиот развој од Агендата 2030 за одржлив развој, која што беше усвоена на Генералното собрание на Обединетите нации во септември 2015 година. Агендата претставува збир од 17 сеопфатни цели за одржлив развој, придружени со 169 специфични цели, чија крајна цел е искоренување на сиромаштијата, крај на нееднаквоста, градење мир и справување со климатските промени до 2030 година, притоа осигурувајќи дека никој нема да биде изоставен. Како резултат на тоа, во јули 2020 година го презентиравме и нашиот Доброволен национален преглед пред Високиот политички форум за одржлив развој. Пристапувањето беше поддржано од нашите национални институции, при тоа и од законодавниот дом, кој има клучна улога во поглед на вградувањето на целите на одржливиот развој во националното законодавство. Донесувањето на национални закони кои ќе реагираат и ќе се усогласуваат со приоритетите за развој на нашата земја и следењето на нивното спроведување, усвојувањето на националниот буџет, исто така има огромен удел во исполнувањето на тие цели. Затоа, верувам дека нема потреба од дополнително потенцирање на улогата на парламентите како законодавна власт и на важноста од меѓусебна, регионална, интерпарламентарна соработка во насока на постигнување на цврста стабилност, напредок и благосостојба во Југоисточна Европа.

Почитувани колеги,

Јас сум голем поборник на парламентарната дипломатија, затоа што сметам дека како пратеници сме во подобра позиција да ги артикулираме аспирациите на нашите граѓани и да истакнеме што им е навистина важно. Мораме секогаш да имаме на ум дека како нивни претставници, заедно со извршната власт, имаме одговорност за националниот напредок кон постигнување на целите на одржливиот развој. Свесни сме дека во моментов сме насред глобална криза од неодамнешните предизвици на главните аспекти во секојдневниот живот, меѓутоа, и на тоа дека постојат современи закани за човековите права. Тоа е мотив плус да соработуваме уште поинтензивно. Да се консултираме, да размениме мислења и искуства за поефективно постигнување на целите на одржливиот развој, меѓутоа да внесеме и иновации и техничка поддршка за неоптоварен промет на есенцијалните земјоделско – прехранбени продукти, со употреба на постојните регионални платформи, како и механизмите на Европската унија.

Сепак,  морам со жалење да потсетам дека Република Северна Македонија, и покрај сиот вложен труд во воспоставувањето на добрососедски односи и почитување на основните принципи на меѓународното право и поредок – како што е утврдено во Повелбата на Обединетите нации, се уште е во очекување на првата меѓу-владина конференција со Европската унија. Тоа што го очекуваме од ова Парламентарно собрание е да продолжи да дава поддршка во согласност со правото и вредностите на Европската унија, на кои и се заснова. Затоа што, само заедно, солидарно и на еднакво рамниште ќе можеме да се справиме со сите предизвици кои ги предизвикуваат ефектите што климатските промени ги носат во различните сфери од животот, меѓу кои предничат и безбедноста на снабдувањето со енергија и земјоделско – прехранбениот синџир. Ние не можеме да бидеме ниту слепи, ниту имуни на тие закани. Глобалните, регионалните и националните трендови што се појавуваат, влијаат и врз развојот на Северна Македонија. Јас не сакам да звучам песимистички, меѓутоа, предвидувањата се дека енергетската и прехранбената криза нема да се намалат, туку напротив, ќе се зголемат. Ние мораме да бидеме подготвени заеднички, координирано и со што помалку штети да ги надминеме тие предизвици. Затоа, синергијата што се воспоставува на овој форум и на сите други меѓународни форуми е од суштинска важност за развој и благосостојба на државите и нашите граѓани.

Почитувани колеги,

На крај, сакам да се заблагодарам на домаќините, на Парламентот на Република Грција за успешната организација на оваа конференција, со верба дека заеднички и консензуално ќе ја усвоиме и Декларацијата. Покрај тоа, ве охрабрувам, конечно да постигнеме договор и околу Секретаријатот на Процесот за соработка на Југоисточна Европа.

Ви благодарам на вниманието!

KABINETI I KRYETARIT TË KUVENDIT TË REPUBLIKËS SË MAQEDONISË SË VERIUT

Fjalimi i Kryetarit Xhaferi në Sesionin e 9. Plenar të Asamblesë Plenare të Procesit të Bashkëpunimit në Evropën Juglindore

Athinë, 31 maj- 02 qershor 2022

Tema: “Qëllimet e zhvillimit të qëndrueshëm të ambientit jetësor. Ndikimi i krizës në Evropën Juglindore mbi: a) sigurinë e furnizimit energjetik

  1. b) zinxhirët bujqësorë

I nderuar Kryetar i Asamblesë Parlamentare të Procesit të Bashkëpunimit të Evropës Juglindore, z. Tasullas,

Të nderuar kolegë,

Të nderuar përfaqësues të organizatave rajonale dhe ndërkombëtare,

Të nderuar përfaqësues të mediumeve,

Zonja dhe zotërinj,

Më vjen mirë që mund të përshëndes këtë forum të respektuar në emër të Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe në emrin tim personal, dhe të shpreh kënaqësi që Asambleja Parlamentare e Procesit të Bashkëpunimit në Evropën Juglindore, vazhdon të jetë zëri autentik i rajonit  dhe forumi ku zhvillohet dialogu politik dhe diplomatik ndërmjet vendeve anëtare të kësaj Asambleje. Ky është vendi ku bëjmë përpjekje të ndërtojmë marrëdhënie të mira fqinjësore ndërmjet nesh dhe të bashkëpunojmë, sepse kështu përforcohet stabiliteti dhe siguria e rajonit, që janë postulatet themelore të Kartës themeluese të Procesit në Bukuresht. Dhe ato, për momentin janë të rrezikuara më shumë se kurdoherë, dhe prandaj ky tubim i sotëm është më se i mirëseardhur. Besoj se do të kemi diskutim të frytshëm.

Të nderuar miq,

Duke e pasur parasysh se tema jonë e sotme i përfshin qëllimet e zhvillimit të qëndrueshëm, konkretisht sigurinë e furnizimit energjetik dhe zinxhirët bujqësorë dhe ndikimin e krizës mbi to në Evropën Juglindore, dua t’ju njoftoj se Republika e Maqedonisë së Veriut është njëri nga 193 vendet që edhe zyrtarisht i miratoi Qëllimet e Agjendës 2030 për zhvillim të qëndrueshëm që u miratua në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në shtator të vitit 2015. Agjenda paraqet përmbledhje të 17 qëllimeve gjithëpërfshirëse, të shoqëruara me 169 qëllime specifike, qëllimi i fundit i të cilave është çrrënjosja e varfërisë, fundi i pabarazisë, ndërtimi i paqes dhe menaxhimi i ndryshimeve klimatike deri në vitin 2030, duke siguruar me këtë rast që askush mos mbesë i anashkaluar. Si rezultat i kësaj, në korrik të vitit 2020 e prezantuam edhe Planin tonë Nacional Vullnetar para Forumit të Lartë Politik të Zhvillimit të Qëndrueshëm.  Aderimi u mbështet nga institucionet tona nacionale, me ç’rast edhe nga dhoma ligjvënëse, e cila ka rolin kryesor në drejtim të inkorporimit të qëllimeve të zhvillimit të qëndrueshëm në legjislacionin nacional. Nxjerrja e ligjeve nacionale që do të reagojnë dhe do të harmonizohen me prioritetet e zhvillimit të vendit tonë dhe ndjekja e zbatimit të tyre, miratimi i buxhetit nacional, po ashtu bëjnë pjesë të madhe në përmbushjen e këtyre qëllimeve. Prandaj, besoj se nuk ka nevojë për theksimin plotësues të rolit të parlamenteve si pushtet ligjvënës dhe i rëndësisë të bashkëpunimit të ndërsjellë, rajonal, ndërparlamentar në drejtim të arritjes së një stabiliteti të fortë, të përparimit dhe mirëqenies në Evropën Juglindore.

Të nderuar kolegë,

Unë jam ithtar i madh i diplomacisë parlamentare, sepse konsideroj se si deputetë jemi në pozitë më të mirë për të artikuluar aspiratat e qytetarëve tanë  dhe të theksojmë se çka është vërtetë e rëndësishme për to. Doemos e kemi çdoherë të kemi ndërmend se si përfaqësuesit e tyre, bashkë me pushtetin ligjvënës, kemi përgjegjësi për përparimin nacional kah arritja e qëllimeve të zhvillimit të qëndrueshëm. Jemi të vetëdijshëm se për momentin jemi në mes të një krize globale nga sfidat e paradokohshme ndaj aspekteve kryesore në jetën e përditshme, mirëpo, edhe për atë se ekzistojnë kanosje bashkëkohore për të drejtat e njeriut.  Ky është një motiv plus të bashkëpunojmë në mënyrë akoma më intensive. Të konsultohemi, të këmbejmë opinione dhe përvoja për arritjen më efektive të qëllimeve të zhvillimit të qëndrueshëm, mirëpo, të fusim edhe inovacione dhe mbështetje teknike për qarkullim të pangarkuar të produkteve thelbësore bujqësore-ushqimore, me shfrytëzimin e platformave ekzistuese rajonale, si edhe mekanizmave të Bashkimit Evropian.

Megjithatë, patjetër e kam me keqardhje t’ju rikujtoj se Republika e Maqedonisë së Veriut, edhe krahas gjithë mundit të dhënë në vendosjen e marrëdhënieve të mira fqinjësore dhe respektimin e parimeve themelore të të drejtës dhe rendit ndërkombëtar, siç është përcaktuar në Kartën e Kombeve të Bashkuara, akoma është në pritje të Konferencës së parë ndërqeveritare me Bashkimin Evropian. Ajo që e presim nga kjo Asamble Parlamentare është të vazhdojë me dhënien e mbështetjes në përputhje me të drejtën dhe vlerat e Bashkimit Evropian, në të cilat edhe bazohet. Sepse, vetëm bashkë, në mënyrë solidare dhe nivel të barabartë do të mund të ballafaqohemi me të gjitha sfidat që i shkaktojnë efektet që ndryshimet klimatike i sjellin në sferat e ndryshme të jetës, ndër të cilat prijnë edhe siguria e furnizimit me energji dhe zinxhiri bujqësoro – ushqimor. Ne nuk mund të jemi as të verbër, as imunë ndaj këtyre kanosjeve. Trendët globalë, rajonalë dhe nacionalë që shfaqen, ndikojnë edhe mbi zhvillimin e Maqedonisë së Veriut. Unë nuk dua të tingëlloj në mënyrë pesimiste, mirëpo, parashikimet janë se kriza energjetike dhe ushqimore nuk do të zvogëlohet, përkundrazi, do të zmadhohet. Ne doemos të jemi të përgatitur që bashkë, në bashkërenditje dhe me sa më pak dëm ti tejkalojmë ato sfida.  Prandaj, bashkëveprimi që vendoset në këtë forum dhe në të gjitha forumet tjera ndërkombëtare është me rëndësi thelbësore për zhvillimin dhe mirëqenien e shteteve dhe qytetarëve tanë.

Të nderuar kolegë,

Në fund, dëshiroj të falënderoj mikpritësit, Parlamentin e Republikës së Greqisë për organizimin e suksesshëm të kësaj konference, me besim se bashkë dhe me konsensus do e miratojmë edhe Deklaratën.  Krahas kësaj, Ju inkurajoj që më në fund të arrijmë marrëveshje edhe rreth Sekretariatit të Procesit të Bashkëpunimit të Evropës Juglindore.

Ju faleminderit për vëmendjen!